By John 
Thị trường dầu mỏ toàn cầu vừa trải qua một tuần biến động mạnh hiếm thấy, khi giá dầu đồng loạt lao dốc với tốc độ nhanh nhất trong nhiều năm. Đáng chú ý, cú giảm này diễn ra ngay trước thềm cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran về một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài, cho thấy tâm lý nhà đầu tư đã phần nào hạ nhiệt sau giai đoạn căng thẳng địa chính trị đẩy giá năng lượng tăng vọt.
Khép lại phiên giao dịch ngày 10/4, dầu Brent giảm 0,8%, còn 95,2 USD một thùng. Trong khi đó, dầu WTI mất 1,3%, xuống 96,5 USD. Nếu tính cả tuần, mức giảm còn gây chú ý hơn nhiều: Brent sụt 12,7%, mạnh nhất kể từ tháng 8/2022, còn WTI giảm 13,4%, đánh dấu tuần lao dốc sâu nhất kể từ giai đoạn phong tỏa toàn cầu vì Covid-19 vào tháng 4/2020.
Đây là một diễn biến bất ngờ nếu nhìn vào bối cảnh chung của thị trường năng lượng. Bởi dù giá dầu đã điều chỉnh mạnh, cả hai loại dầu chủ chốt của thế giới vẫn neo quanh mốc 100 USD một thùng, tức vẫn ở vùng cao so với mặt bằng thông thường. Điều này phản ánh một thực tế quan trọng: nỗi lo về nguồn cung chưa hề biến mất.
Giá dầu giảm sâu vì kỳ vọng, không phải vì rủi ro đã chấm dứt
Yếu tố kéo giá dầu đi xuống trong tuần qua chủ yếu đến từ kỳ vọng rằng cuộc đối thoại giữa Mỹ và Iran có thể mở ra cơ hội cho một thỏa thuận ngừng bắn bền vững hơn. Với thị trường năng lượng, chỉ cần triển vọng hạ nhiệt xung đột xuất hiện, áp lực đầu cơ vào kịch bản thiếu hụt nguồn cung lập tức giảm bớt.
Tuy nhiên, mức giảm mạnh của giá dầu không đồng nghĩa thị trường đã bước vào vùng an toàn. Những gì đang diễn ra tại Trung Đông cho thấy nhà đầu tư mới chỉ phản ứng với kỳ vọng chính trị, trong khi rủi ro thực tế ngoài hiện trường vẫn còn nguyên.
Hormuz vẫn là “nút thắt cổ chai” của thị trường dầu mỏ
Tâm điểm lớn nhất hiện nay vẫn là eo biển Hormuz, tuyến vận tải chiến lược từng đảm nhận khoảng 20% dòng chảy dầu và khí hóa lỏng toàn cầu trước khi chiến sự bùng phát. Từ cuối tháng 2 đến nay, khu vực này gần như rơi vào trạng thái phong tỏa, khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu chịu sức ép chưa từng nhỏ.
Theo các dữ liệu theo dõi vận tải biển được Reuters dẫn lại, lưu lượng tàu qua Hormuz hiện vẫn chưa bằng 10% so với trước chiến sự. Phần lớn số tàu còn hoạt động qua đây trong vài ngày gần đây có liên quan đến Iran. Điều đó cho thấy giao thương dầu mỏ tại một trong những “huyết mạch” quan trọng nhất thế giới vẫn chưa thể khôi phục bình thường.
Chính vì vậy, nhiều tổ chức phân tích cho rằng diễn biến giá dầu lúc này vẫn rất mong manh. Một khi dòng chảy qua Hormuz tiếp tục bị hạn chế, chỉ cần xuất hiện thêm một cú sốc địa chính trị hoặc một sự cố hạ tầng, thị trường hoàn toàn có thể đảo chiều tăng trở lại.
Đề xuất thu phí qua Hormuz càng làm thị trường thêm nhạy cảm
Ngày 7/4, một quan chức Iran cho biết nước này muốn thu phí các tàu đi qua eo biển Hormuz theo một thỏa thuận hòa bình trong tương lai. Dù đề xuất này đã vấp phải phản đối từ các lãnh đạo phương Tây và cơ quan giám sát vận tải biển của Liên Hợp Quốc, nó vẫn cho thấy Hormuz không chỉ là vấn đề quân sự hay an ninh hàng hải, mà còn có thể trở thành điểm nóng mới về chi phí vận chuyển và kiểm soát thương mại.
Nói cách khác, ngay cả trong kịch bản chiến sự hạ nhiệt, thị trường dầu mỏ vẫn có thể đối mặt với một giai đoạn bất ổn mới nếu việc lưu thông qua tuyến vận tải này không được phục hồi đầy đủ và minh bạch.
Nguồn cung toàn cầu vẫn chịu áp lực từ chiến sự vùng Vịnh
Không chỉ ảnh hưởng tới vận chuyển, xung đột còn trực tiếp tác động đến năng lực sản xuất năng lượng trong khu vực. Theo các nhà phân tích tại JPMorgan, hơn 60 cơ sở hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh đã bị tấn công kể từ khi giao tranh leo thang. Dù phần lớn các vụ việc không tạo ra gián đoạn dài hạn, vẫn có ít nhất 8 cơ sở có thể cần thêm thời gian để sửa chữa.
Đó là chi tiết rất đáng chú ý, bởi thị trường dầu không chỉ phản ứng với lượng dầu đang được bơm ra, mà còn phản ứng với nguy cơ gián đoạn trong tương lai. Chỉ cần công suất khôi phục chậm hơn dự kiến, áp lực nguồn cung có thể nhanh chóng quay trở lại.
Một dấu hiệu khác cho thấy thị trường vẫn chưa thoát hiểm là mức sụt giảm sản lượng tại Trung Đông. Trong tháng 3, các nước trong khu vực đã giảm sản xuất khoảng 7,5 triệu thùng mỗi ngày do công suất lưu trữ bị siết chặt. Sang tháng 4, con số này có thể tăng lên 9,1 triệu thùng mỗi ngày, theo báo cáo của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ.